Een website als medium

Ik heb geprobeerd een website te maken waarbij het mogelijk was voor de leerling om zelf op zoek te gaan naar goede en bruikbare informatie. Op de website is dan ook iets meer informatie terug te vinden dan werkelijk nodig is, maar het zoeken naar informatie maakt dan ook deel uit van de aan te leren vaardigheden. Op de website zijn er vooral heel wat afbeeldingen en bronnen terug te vinden, en een begeleidende tekst zorgt voor de samenhang. De inhoud is verdeeld in vijf grote thema's, waarvan de slag zelf in één thema besproken wordt. De andere thema's zijn 'Vlaanderen omstreeks 1302', waarbij de situatie van het graafschap Vlaanderen geschetst en gesitueerd wordt in tijd en ruimte, 'Filips en Gwijde', waar wordt ingegaan op de strijd tussen graaf en koning, 'Wapens en technieken' en natuurlijk 'De gevolgen'. Sommige onderwerpen krijgen een apart venstertje met daarbij extra uitleg. Dat is niet alleen bedoeld om de leerlingen de kans te geven om op sommige informatie dieper in te gaan, maar ook om hen te leren navigeren met meerdere vensters, iets wat hen bij het zoeken van informatie op internet zeker van pas kan komen. De website is ook opgebouwd in frames, wat betekent dat de structuur van de website en de titel altijd te zien is. Bovendien is het voor de leerling steeds mogelijk een stap terug te gaan wanneer hij of zij vastzit. Het grote probleem met veel websites is dat er inderdaad een gebrek is aan structuur. Wat de website, in vergelijking met andere websites, zeker en vast anders maakt, zijn de begeleidende vragen die in de frame onderaan verschijnen. Voor ieder thema is er een andere vragenlijst. De vragen hebben verschillende functies: eerst en vooral sturen ze de leerling naar waar ze moeten zoeken, anderzijds wijst het de leerling op details in bronnen en afbeeldingen die de leerling anders wel eens over het hoofd zouden zien. Ook is het niet de bedoeling dat de leerling persé alles leest, maar dat hij juist op zoek gaat naar de juiste informatie, en dat hij juist die informatie grondig gaat bekijken. De vragen kunnen de leerlingen er toe aanzetten om historische kritiek toe te passen. In principe zouden de vragen ook gewoon op een A4 blad kunnen worden afgedrukt, waarbij de leerling dan de vragen zou moeten invullen, maar dat is een beetje cliché, en heeft de leerling hetzelfde gevoel dan wanneer hij met een gewoon werkboek zou werken.

Hoe de website gebruiken in de lespraktijk

Het adres van de website: http://www.klean.be/guldensporenslag

De website zelf is vrij logisch opgebouwd. Bovenaan vindt men de titel met enkele basislinks. Nadat men op 'Start' heeft gedrukt verschijnt links een menu met daarin vijf verschillende thema's, geordend tussen goedendags. Ook is er een kleine test en een quiz om het thema af te sluiten. Bij ieder thema hoort een vragenreeks die onderaan het venster verschijnt. Aan de hand van de vragen wordt de leerling een beetje door de informatie gestuurd: zo weet hij of zij wat van belang is, en waarop men juist moet letten bij het bespreken van de bronnen. Men kan de leerling gemakkelijk individueel aan het werk zetten op de website (in de klas of zelf thuis), maar eigenlijk is het de bedoeling de website en de bronnen iets actiever te gebruiken. Ik kreeg normaal de kans dit onderwerp te geven in twee opeenvolgende lesuren. Dat was ideaal om de leerlingen zelf te laten zoeken in de informatie, en om hen zelf een voorstelling te laten doen van wat ze gevonden hadden. Internet was toen niet beschikbaar, maar ik bezat het bronnenmateriaal ook op papier. Spijtig genoeg kon de les niet doorgaan omdat de leerlingen die ochtend naar de film 'Atilla' mochten kijken.

Als lesinstap leek me een filmfragment uit 'De Leeuw van Vlaanderen' of het reclamespotje van radio 1 (dat tijdelijk te vinden is op de website) bijzonder geschikt. Daarna is een duidelijk situering in tijd en ruimte onmisbaar. Vervolgens is het de bedoeling dat de klas wordt verdeeld in vier of vijf groepen. Iedere groep krijgt een thema toegewezen. Het geven van een thema kan bijvoorbeeld een week of enkele weken op voorhand gebeuren, maar het was de bedoeling van dat tijdens mijn stage in de les zelf te doen. Dat was mogelijk omdat er twee opeenvolgende lesuren ware. Ieder groepje verdiept zich dan in het thema dat hen is toegewezen. Hiervoor gebruiken zij de website met begeleidende vragen, maar zij kunnen ook andere bronnen gebruiken, zoals andere websites, tijdschriften of boeken die zijzelf of de leerkracht zouden meebrengen. In de twee aaneensluitende lesuren krijgen zij hiervoor 50' de tijd. De leerkracht begeleidt hen uiteraard in het verzamelen en het selecteren van de informatie. De overige veertig minuten moeten worden gebruikt voor de leerlingen die hun thema voorstellen en de leerkracht die helemaal op het einde een korte synthese of aanvulling geeft. Er moet voldoende visueel materiaal voorzien zijn, eventueel een viewer met een powerpointpresentatie, zodat de leerlingen het materiaal kunnen gebruiken tijdens hun voorstelling. De leerkracht kan ook meerdere lesuren besteden aan het onderwerp, zodat het opzoekwerk en de voorstellingen langer kunnen duren. De leerkracht kan dan ook meer van de leerlingen verwachten, bijvoorbeeld dat ze zelf een powerpointpresentatie in elkaar steken of dat ze hun voorstelling levendig maken met een kort toneelstukje. Hoe een leerkracht met de website te werk zal gaan hangt grotendeels van de leerkracht zelf af. Ik hoop vooral dat de website en de bijhorende vraagjes bruikbaar zullen zijn in de lespraktijk.

De oplossingen op de vragen zijn ook beschikbaar op de website. Ze zijn echter beveiligd met een paswoord. Een leerkracht moet eerst contact opnemen met mij om aan het paswoord te geraken. Vervolgens moet je naar de oplossingenpagina gaan, en daar je emailadres en het juiste paswoord 'eperons' invullen. Normaal gezien wordt dan binnen de 24 uur een e-mail verstuurd met daarin een lijst met de vragen en de antwoorden.